Wikipedia:Artikel nan Tapiliah/2026

Musajik Rayo Gantiang (Indonesia: Masjid Raya Ganting) adolah masjid nan talatak di Kelurahan Ganting Parak Gadang, Kecamatan Padang Timur, Kota Padang, Sumatera Barat, Indonesia. Mulai dibangun pado taun 1805, masajik ko tacatat sabagai masajik tatuo di Padang jo salah satu nan tatuo di Indonesia sarato alah manjadi cagar budayo
Indak dikatahui pasti taun barapo masajik ko mulai badiri. Manuruik Abdul Baqir Zein dalam bukunyo nan bajudul Masjid-masjid Bersejarah di Indonesia, masajik ko alah badiri sajak taun 1700 jo pado mulonyo talatak di kaki Gunuang Padang, kamudian dipindahkan ka tapi Batang Arau dek karano Balando handak mambuek jalan ka palabuhan Taluak Bayua, sampai tarakhia dipindahkan ka lokasi kini (salangkoknyo...)
Artikel nan Tapiliah sabalunnyo: Soedarpo Sastrosatomo – Urang Pasisia – Gampo bumi Sumatera Barat 2009 – Rohana Muthalib

Ramadan, atau dek urang awak disabuik bulan basaha adolah bulan kasambilan dalam kalender Islam, dan dirayoan dek umaik Muslim di saluruah dunia jo bapuaso (saum) sarato mamparingati wahyu partamo nan turun bakeh Nabi Muhammad ﷺ manuruik kayakinan umaik Muslim. Parayoan tahunan ko dihoromati sabagai ciek dari rukun Islam nan limo. Bulan Ramadan balansuang salamo 29–30 ari manuruik pamantauan hilal (bulan sabik), sapantun jo aturan-aturan nan tatulih dalam hadits.
Kawajiban bapuaso pado bulan Ramadan turun pado bulan Sya'ban taun kaduo salapehh hijrahnyo umaik Muslim dari Makkah ka Madinah. Salamo bapuaso samanjak pagi inggo patang, Muslim dilarang untuak makan, minum cairan apopun, marokok, jo bahubuangan badan. Salain itu, diparintahkan pulo untuak mailakan pabuatan doso untuak manyamparonokan pahalo puaso, sarupo bakato-kato nan buruak (co mancacek, mambuek pitanah, mangutuak, baduto) jo bacakak.(salangkoknyo...)
Artikel nan Tapiliah sabalunnyo: Urang Pasisia – Gampo bumi Sumatera Barat 2009 – Rohana Muthalib – Musajik Rayo Gantiang

Biluluak (atau buah tap) iyolah namo makanan babantuak lonjong jo bawarna putiah nan marupokan incek dari batang anau. Caro mambuek biluluak iko, biasonyo buah anau dibaka dulu, sudah itu diambiak inceknyo untuak diabuih salamo babarapo jam. Incek buah anau nan alah diabuih itu lalu dirandam jo aia sada babarapo hari untuak difermentasikan. Biluluak manganduang aia nan sangaik tinggi, sampai 93,8% dalam setiok 100 gram-nyo. Biluluak iko pun manganduang 0,69 gram protein, 4 gram karbohidrat, jo abu kiro-kiro sa-gram kamudian serat kasa 0,95 gram. Salain raso buahnyo nan malapeh hauih, makan biluluak dapek malancakan karajo saluran cerna manusia. Biluluak iko biasonyo banyak tadapek di bulan Ramadhan nan dijadikan bahan pambuek kolak jo es buah. Kanduangan karbohidrat biluluak dapek manganyangkan... (salangkoknyo...)
Artikel nan Tapiliah sabalunnyo: Gampo bumi Sumatera Barat 2009 – Rohana Muthalib – Musajik Rayo Gantiang – Ramadan

Bahaso Minangkabau atau baso Minang marupokan bahaso nan tamasuak dalam rumpun bahaso Austronesia. Baso Minang acok disabuik sacaro umum dek etnis lain di Indonesia sabagai Bahasa Padang. Baso Minang dipakai dek urang Minang di Sumatra Barat, sarato urang Minang di rantau baiak di Indonesia atau di lua nagari. Baso Minang ko mampunyoi banyak dialek, bahkan dialek di duo nagari nan badakekanpun dapek sajo babeda. Pabedaan dialek ko dapek dari intonasi (ado dialek nan agak bairama, ado nan data sajo, bahkan ado pulo nan agak kareh) maupun dari pilihan kato. Tapi sacaro umum baso Minang nan dipakai di pakotaan, utamonyo di Padang atau kota-kota parantauan di lua Sumbar, manjadi bahaso panganta untuak urang-urang Minang nan dari babagai daerah baiak dalam mangecek sahari-hari maupun dalam kasusastraan Minangkabau. Hal iko tajadi dek wilayah pakotaan tacampua sagalo macam dialek nan ado di wilayah Minangkabau sainggo bahaso Minangkabau di pakotaan dianggap sabagai bahaso Minangkabau umum. Bahaso Minang kini dalam kategori nan cukuik aman dari kapunahan dek karano masih digunoan sabagai bahaso sahari-hari dek masyarakaik Minangkabau. Walaupun banyak urang Minangkabau nan marantau ka babagai daerah, bahaso Minang masih juo dibaok sarato gunoannyo dalam mangecek sahari-hari jo sasamo urang Minang di rantau…(salangkoknyo...)
Artikel nan Tapiliah sabalunnyo: Biluluak – Gampo bumi Sumatera Barat 2009 – Rohana Muthalib – Musajik Rayo Gantiang

Haji adolah ziarah tahunan umaik Islam ka Makkah, kota suci bagi Muslim di Arab Saudi, jo marupokan kawajiban satiok Muslim dewasa nan mampu sacaro fisik jo finansial untuak manunaiannyo saindaknyo sakali saumua hiduik. Dalam Islam, haji marupokan ziarah ka Ka'bah jo tamasuak salah ciek rukun Islam basamo syahadaik, sumbayang, zakaik, sarato puaso Ramadhan. Ibadah ko mancaminan pasaudaraan, kasataraan, sarato katunduakan umaik Islam pado Allah, sakaliguih manjadi sarana panyucian diri dari doso. Rangkaian ibadah haji balansuang salamo 5-6 hari pado 8-12 atau 13 Dzulhijjah. Karano kalender Islam babasis lunar, tanggal haji dalam kalender Masehi babedo-bedo tiok tahunnyo. Ritual haji maliputi ihram, tawaf mangaliliangi Ka'bah, sa'i antaro Safa jo Marwa, wukuf di Arafah, bamalam di Muzdalifah, mambae jumrah, sarato diakhiai jo kurban dan barayo Iduladha.(salangkoknyo...)
Artikel nan Tapiliah sabalunnyo: Bahaso Minangkabau – Biluluak – Gampo bumi Sumatera Barat 2009 – Rohana Muthalib

Urangutan adolah karo gadang nan baasa dari utan ujan Indonesia jo Malaysia. Kini ko, urangutan hanyo disobokan di babarapo bagian Kalimantan jo Sumatra, tapi pado zaman Pleistosen nyo taseba di kasadoan Asia Tenggara hinggo Cino Selatan. Diklasifikasian sabagai genus Pongo, urangutan pado awalnyo dianggap sabagai ciek spesies. Pado tahun 1996, urangutan dibagi manjadi duo spesies, yaitu urangutan Kalimantan (P. pygmaeus, jo tigo subspesies) dan urangutan Sumatra (P. abelii). Spesies katigo, yaitu urangutan Tapanuli (P. tapanuliensis), sacaro definitif diidentifikasi pado tahun 2017. Urang utan marupokan satu-satunyo anggota nan masih batahan dari subfamili Ponginae, nan sacaro genetik tapisah dari hominid lainnyo, takah gorila, simpanse, jo manusia, antaro 19,3 hinggo 15,7 juta tahun nan lampau. Urangutan marupokan binatang nan arboreal, mahabihan sabagian gadang hiduiknyo di ateh batang. Inyo mampunyoi tangan nan panjang, bulu coklat tasirah, jo pola hiduik nan condoang surang-surang. Makanan utamonyo adolah buah-buahan, tapi inyo bisa mamakan tumbuahan lain, madu, siranggo, jo talua buruang. Urangutan dapek hiduik labiah dari 30 tahun. Binatang ko tamasuak primata paliang santiang, mampu manggunoan alaik jo mambangun sarang tampek lalok dari rantiang sarato daun. Katigo spesies nan ado kini ko bastatuih sangaik tarancam punah akibaik paburuan, hilangnyo habitat karano deforestasi jo pakabunan sawit, sarato padagangan satwa liar ilegal.(salangkoknyo...)
Artikel nan Tapiliah sabalunnyo: Haji – Bahaso Minangkabau – Biluluak – Ramadan

Tan Sri Dato' Seri Michelle Yeoh (lahia di Ipoh, Malaysia 6 Agustus 1962), adolah namo pangguang dari surang aktris Malaysia nan tamusaua. Banamo lahia Yeoh Choo Kheng (Hanzi tradisional: 楊紫瓊; Hanzi sadarano: 杨紫琼; Pinyin: Yáng Zǐqióng), sarato disabuik juo jo namo Michelle Khan pado filem-filem awanyo di Hong Kong, inyo samakin tanamo sajak taun 1980-an jo 1990-an satalah acok baperan dalam filem-filem lago Hong Kong, di mano inyo malakuan aksi-aksi lagonyo surang. Peran-peran tu antaro lain dalam Yes, Madam (1985), Magnificent Warriors (1987), Police Story 3: Super Cop (1992), The Heroic Trio, Tai Chi Master (kaduonyo 1993), jo Wing Chun (1994). Sasudah Yeoh pindah ka Amerika Sarikat, inyo mandapek pangakuan internasional karano mambintangi filem James Bond Tomorrow Never Dies (1997) jo filem beladiri karya Ang Lee Crouching Tiger, Hidden Dragon (2000), nan mambueknyo dinominasikan... (salangkoknyo...)
Artikel nan Tapiliah sabalunnyo: Urangutan – Haji – Bahaso Minangkabau – Biluluak

Hj. Rangkayo Rasuna Said (14 September 1910 – 2 November 1965) adolah pajuang kamardekaan dan politikus Indonesia nan dianugerahi gala pahlawan nasional Indonesia. Mode Kartini, inyo juo mampajuangan adonyo pasamoan hak antaro laki-laki jo padusi. Inyo dimakamkan di TMP Kalibata, Jakarta. (salangkoknyo...)
Artikel nan Tapiliah sabalunnyo: Haji – Bahaso Minangkabau – Biluluak – Michelle Yeoh
Wikipedia:Artikel nan Tapiliah/September 2026
Wikipedia:Artikel nan Tapiliah/Oktober 2026
Wikipedia:Artikel nan Tapiliah/Nopember 2026