Rumah pewaris
Rumah Pewaris /Rumah Pawarih
[suntiang | suntiang sumber]Rumah Pawaris atau Walewangko [1] adolah rumah adaik daerah Minahasa, Provinsi Sulawesi Utara . Minahasa daulunyo dikenal jo namo Tanah Malesung, sabuah wilayah samananjuang tampek urang Portugis jo Spanyol baranti. Karano tanahnyo nan subur, urang Portugis jo Spanyol tapikek ka daerah tasabuik. Samantaro itu, rajo patamo Manado adolah katurunan urang Spanyol, yaitu Muntu Untu . Dipicayoi baso urang Minahasa baraja tantang rumah adaik dari rajo partamo ko. Pado maso pamarintahan rajo partamo ko, sentuhan teknologi sederhana mulai dikatahui, misalnyo babarapo alat tukang kayu mulai masuak dan dikana dek masyarakaik. Dalam bantuak fisik rumah adaik, kaduo tiang panunjang indak buliah dihubuangkan. Jadi, dapek dibayangkan bahaso masyarakaik maso itu, kutiko maambiak kayu sabagai bahan untuak rumah adaik, alah mamakai alat-alat tukang kayu.
Rumah Waris juo digunoan sabagai tampek panyimpanan hasil panen panduduak satampek. Rumah tu babantuak rumah panggung . Pambangunan rumah panggung pado zaman saisuak dimukasuikkan untuak mahindari sarangan dari musuah jo binatang buas. Rumah ahli waris mampunyoi 26 tiang panunjang nan tabuek dari kayu di lantai dasar dan lantai partamo tabuek dari kayu jo beton.[2]
Legenda Urang Minahasa
[suntiang | suntiang sumber]Manuruik tambo, urang Minahasa barasa dari duo urang nan datang ka utara Celebes, inyo adolah laki-laki Toar (Matahari) jo padusi Lumimu'ut (darek). Lumimu'ut adolah prajurit padusi, tabantuak dari karang, dibasuah di lauik, dipanehan dek matohari dan dibuahi dek Angin Barat. Minahasa sacaro etimologis barasa dari kato Mina-Esa (Minaesa) atau Maesayang nan aratinyo manjadi satu atau manyatukan, aratinyo harapan untuak manyatukan babagai sub-etnis Minahasa nan tadiri dari Tontemboan, Tombulu, Tonsea, Tolour (Tondano), Tonsa-wang, Ponosakan, Bantik Panosakan, . Namo "Minahasa" itu sandiri baru dipakai kudian. "Minahasa" umumnyo aratinyo "alah manjadi satu". Rumah-rumah tradisional Minahasa alah tanamo jo bantuak arsitektur jo konstruksinyo nan khas. Rumah-rumah ko lah bakambang dari wakatu ka wakatu.
Kato Minahasa barasa dari kato "Minaesa," nan aratinyo kasatuan. Urang Minahasan punyo raso jati diri nan kuek, managah mareka maraso dijajah. Hal iko tanyato dalam pajanjian nan ditandatangani pado tanggal 2 Januari 1679, nan sacaro implisit mangakui kabaradoan urang Minahasan jo maagiah mareka status nan samo jo Balando. Dek karano itu, pado maso panjajahan Balando, tanah urang Minahasan dijuluki "De Twaalfde Provintie van Nederland."
Bantuak Rumah
[suntiang | suntiang sumber]Rumah Pawaris adolah rumah panggung nan dibangun sapanuahnyo dari kayu basi, kayu asli pulau Kalimantan, nan tanamo jo kakuatannyo jo tahan karusakan. Urang Dayak acok manyabuik kayu basi sabagai kayu basi, mangacu pado strukturnyo, nan manjadi labiah kareh jo labiah sarupo basi katiko kanai aia. Ukiran-ukiran mahiasi dindiang, anjungan, paga, janjang, jo bagian-bagian lainnyo di rumah. Ukiran-ukiran iko, nan didominasi dek warna kuniang, putiah, jo hitam, indak hanyo bafungsi sabagai hiasan tapi juo sabagai palinduangan nan baiak taradok kajahatan.[3]
Fungsi Ruangan
[suntiang | suntiang sumber]Sarupo jo daerah lain, rumah adaik dibangun badasarkan nilai-nilai jo tatanan sosial Minahasa. Ruang di bawah rumah biasonyo digunoan sabagai tampek panyimpanan hasia panen, atau godong. Rumah adat ko tabagi manjadi babarapo bagian. Bagian utamo, juo disabuik bagian muko, indak badindiang, sarupo jo beranda. Bagian muko ko juo biaso digunoan dek pamimpin adat atau panghulu suku untuak manyampaian pangumuman kapado rakyaik. Salanjuiknyo, beranda muko, nan batembok jo talatak langsuang sasudah pintu masuak, bafungsi sabagai tampek untuak manarimo tamu, maadoan upacara tradisional, jo maadoan jamuan.[4]
Rumah adaik ko juo tamasuak ruangan untuak manarimo tamu nan takaik jo nan punyo. Ruangan ko kadang-kadang digunoan untuak manjago tamu padusi dan juo sabagai tampek anggota kaluarga untuak manjalankan kagiatannyo sahari-hari. Daerah ko umumnyo dihubuangkan langsuang jo dapua, kamar tidua, jo tampek makan. Kalau dicaliak labiah dakek, tampaklah kaunikan rumah pusako ko, khususnyo arsitektur mukonyo. [5] Cataiklah duo janjang, nan talatak di sabalah kida jo kida rumah gadang. Tambo mangatoan baso kaduo janjang ko takaik arek jo kapacayoan Minahasan dalam manantang roh-roh jahek. Kalau roh naiak janjang nan ciek, inyo akan langsuang turun janjang nan lain.
Rujuakan
[suntiang | suntiang sumber]- ↑ "Rumah Pewaris dari Sulawesi Utara". TradisiKita (dalam bahasa Indonesia). Diarsipkan dari versi asli tanggal 2018-08-06. Diakses tanggal 2019-03-11.
- ↑ pagaralampos.com. "Menelusuri Sejarah Rumah Pewaris Sulawesi Utara: Jejak Budaya Minahasa yang Masih Bertahan!". pagaralampos.com (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2026-06-06.
- ↑ https://pagaralampos.disway.id/sejarah-dan-misteri/read/740671/menelusuri-sejarah-rumah-pewaris-sulawesi-utara-jejak-budaya-minahasa-yang-masih-bertahan
- ↑ https://pagaralampos.disway.id/sejarah-dan-misteri/read/740671/menelusuri-sejarah-rumah-pewaris-sulawesi-utara-jejak-budaya-minahasa-yang-masih-bertahan
- ↑ https://www.goodnewsfromindonesia.id/2023/05/03/walewangko-dan-bolaang-mongondow-rumah-adat-sulawesi-utara