Lompat ke isi

Rumah kariwari

Wikipedia Minangkabau - Lubuak aka tapian ilimu

Rumah Kariwari adolah salah satu rumah adaik asali Papua nan manjadi ciri khas suku Tobati jo suku Enggros nan mandiami kawasan pasisia sarato sakitaran Danau Sentani, Kota Jayapura. Babeda jo rumah honai nan biasonyo bafungsi sabagai tampek tingga untuak kaluarga, Rumah Kariwari mamiliki paran khusus sarato sakral, iyolah sabagai pusek pandidikan, inisiasi, sarato tampek mambina pamuda atau anak laki-laki nan alah baanjak gadang. Di dalam rumah iko, para anak bujang ka diajaan baragam katarampilan hiduik bia biso manjadi laki-laki dewasa nan kuek, cadiak, sarato batangguang jawab di tangah masarakaik.[1]

Filosofi jo Bantuak Bangunan

[suntiang | suntiang sumber]

Ciri khas dari arsitektur Rumah Kariwari adolah bantuak atoknyo nan badasar kapado bangun sagi lapan (oktagon) jo atoknyo nan mancucuak ka ateh sarupo karucuik atau bantuak jamua. Filosofi mamiliah bantuak sagi lapan ko indaklah sumbarang sajo, malainkan sabagai panangkal sarato palinduang masarakaik dari ancaman niniak moyang buruak atau angin topan nan tibo dari lapan panjuru mato angin.

Tinggi bangunan ko manandoan pulo kadekatan manusia ka Sang Pencipta (kakuatan spiritual). Salain itu, bahan-bahan nan digunokan untuak mambangun ampiang kasadonyo barasa dari alam, sarupo:

  1. Batang sagu jo nibung: Sabagai tiang utamo nan kuek untuak menopang bangunan.
  2. Daun sagu: Dianyam rapaik-rapaik untuak dijadian atok supayo aia ujan indak masuak.
  3. Tali rotan sarato aka kayu: Digunokan untuak maikek tiang jo ramiang nan indak manggunokan paku.
  4. Bambu jo papan kayu basi: Digunokan sabagai dindiang sarato lantai bangunan.[2]

Pambagian Ruangan jo Fungsi

[suntiang | suntiang sumber]

Bantuak Rumah Kariwari tabagi manjadi tigo tingkaik bangunan, nan tiok tingkaiknyo mamiliki fungsi tatantu sasuai jo tingkek sakralnyo:

  1. Lantai Bawah (Tingkek Partamo): Marupokan ruangan untuak baraja. Di siko anak bujang dari suku Tobati jo Enggros diajaan bamacam katarampilan jo kaahlian hiduik, takah mambuek parahu, caro-caro baparang, maikia kayu, jo mambuek sanjato dari alam.
  2. Lantai Tangah (Tingkek Kaduo): Ruangan iko labiah basipek taputuik sarato rasmi. Bafungsi sabagai tampek patamuan tokoh adaik, kapalo suku (ondoafi), sarato kaum niniak mamak satampek untuak mambahas palanggaran hukum, padamaian, sarato kaputusan adaik pantiang lainnyo.
  3. Lantai Ateh (Tingkek Katigo): Bagian nan paliang ateh mamiliki bantuak nan sampik jo sangek sakral. Tampek iko hanyo dipakai untuak bamediasi, badoa ka Sang Pencipta sarato ka arwah niniak moyang untuak minta partolongan jo palinduangan alam.

Kondisi Kini

[suntiang | suntiang sumber]

Samakin maju zaman, fungsi asli Rumah Kariwari sabagai tampek pandidikan alah mulai taganti jo adonyo sakolah modern sarato rumah ibadah. Maskipun baitu, pangaruh desainnyo tatap lestari. Bangunan basagi lapan baratok karucuik iko acok kito liek dijadian sabagai sumber inspirasi untuak bangunan lambaga pamarintah, moseum, sarato palabuahan udaro di Papua, sarupo bandar udaro Sentani, untuak mampatahankan pamandangan jo bantuak kaarifan lokal niniak moyang. Rumah iko ko ditetapkan sabagai warisan budaya takbenda lokal nan musti taruih dipaliharo bia nilai sijarahnyo indak hilang dimakan maso.[1]