Rumah Bolaang Mongondow
Rumah Bolaang Mongondow marupokan rumah adaik dari suku Bolaang Mongondow atau juo biaso disabuik suku Bolmong nan tampek asanyo samo jo namo suku itu sandiri yaitu Kabupaten Bolaang Mongondow nan talatak di sabalah barat provinsi Sulawesi Utara. Sarupo jo Rumah Pawaris, Rumah Bolaang Mongondow juo maadopsi rumah panggung nan kabanyakan tabuek dari kayu jati.[1] Bantuak Rumah Bolaang Mongondow marupokan rumah babantuak rumah bapanggung jo atok nan manjala ka balakang nan tabuek dari serat palma jo janjang di bagian muko rumah gadang. Katinggian Rumah Bolmung umumnyo sakitar satu satangah meter inggo duo meter jo surambi muko nan dikenal sabagai Dungkolon. [2] Sapanjang taun 1957 inggo taun 1959, banyak Rumah Bolaang Mongondow nan tabaka karano salah paham nan tajadi salamo kajadian nan disabuik Perjuangan Universal atau dalam sijarah dikenal sabagai Permesta.[1]
Asa Usua Suku Bolaang Mongondow
[suntiang | suntiang sumber]Wilayah Bolmong nan dikenal jo namo Tanah Totabuan, aratinyo "Tampek mancari mato pancaharian," talatak labiah kurang 3,5 jam dari ibu kota provinsi Sulawesi Utara, Manado. Namo Bolaang itu sandiri barasa dari kato Bolango atau Balangon, nan aratinyo "Lauik." Bisa juo barasa dari kato Golaang, nan aratinyo "tarang atau tabukak dan indak kalam." Samantaro itu, kato Mongondow barasa dari kato Momondow, nan aratinyo "mahariak teriakan kamanangan."[3]
Niniak moyang suku Bolmung dipacayo barasa dari galombang kaduo Deutro Melayu nan marantau kutiko dinasti Kublai Khan runtuah pado abaik ka-12. Di antaro urang Mongolia ko, duo pasangan manikah dipacayo sabagai niniak moyang suku Bolmung:
- GUMALANGIT atau BUDU LANGIT (urang laki-laki nan turun dari langik) kawin jo TENDEDUATA atau SANGO-SANGONDO (padusi nan rancak bantuak dewi) lalu punyo duo urang anak padusi nan banamo DUMONDOM atau DININDONG dan SAMALATITI.
- TUMOTOI BOKOL (laki-laki nan bajalan di ateh ombak) kawin jo TUMOTOI BOKAT (padusi nan bajalan di ateh ombak) lalu punyo anak laki-laki nan banamo SUGEHA.
- SUGEHA jo DUMONDOM kudian manikah sasudah inyo sampai dewasa.
Satiok kalompok kaluarga dalam suku Bolaang Mongondow biasonyo dipimpin dek surang Bogani, baiak laki-laki atau padusi, nan dipiliah dari antaro anggota kaluarga jo kualifikasi barikuik: raso tangguang jawab nan kuek untuak kasalamatan kalompok dari sarangan musuah jo untuak kasajahteraannyo, kecerdasan, keberanian, kemampuan fisik nan kuaik. Sajak didirikannyo, masyarakaik Bolaang Mongondow alah mangakui tigo nilai saliang bakarajo samo nan masih dipaliharo jo dipaliharo sampai kini: Pogogutat (potolu adi'), Tonggolipu', jo Posad (mokidulu).[4]
Katiko mangunjungi tamu pado maso karajaan, urang Bolaang Mongondow biasonyo manyajikan siriah kapado tamu laki-laki jo padusi, tarutamo tamu nan labiah tuo. Siriah dilatakkan di dalam kabela (dari adaik panyambutan ko, Tari Kabela, nan dikenal sabagai Tari Sambutan Tamu). Tamu-tamu nan terhormat, tarutamo pejabat, disambuik jo sambutan upacara tradisional ko. Tari Kabela masih dilestarikan dek pamarintah daerah untuak manyambuik tamu, tarutamo nan dari ibukota jo lua nagari. Salain Tari Kabela, ado babagai tarian lainnyo di Bolaang Mongondow, antaro lain tarian tradisional sarupo Tari Tayo, Tari Rongko atau Tari Ragai, Tari Mosau, Tari Joke', Tari Tuitan, sarato kreasi baru sarupo Tari Pomamaan, Tari Kabela, Tari Monubokosa, Tari Monubokosa, Tari Kikoyog.[4]
Rujuan
[suntiang | suntiang sumber]- 1 2 https://manado.tribunnews.com/2016/08/21/rumah-adat-bolaang-mongondow-hilang-akibat-trauma-perang-saudara
- ↑ Arsitektur Tradisional Daerah Sulawesi Utara. Jakarta: Direktorat Jenderal Kebudayaan. 1991. hlm. 97
- ↑ "Asal Usul Orang Bolaang Mongondow - TOMINI NEWS". TOMINI NEWS (dalam bahasa Indonesia). 2017-10-23. Diarsipkan dari versi asli tanggal 2020-08-09. Diakses tanggal 2026-06-06.
- 1 2 "Kabupaten Bolaang Mongondow". bolmongkab.go.id. Diakses tanggal 2026-06-06.